Tekrarın iki ayarı var: aralığın uzunluğu ve tekrarın biçimi. Aralık, sınava kalan süre uzadıkça uzar. Biçim ise okumak değil, kapağı kapatıp kendini sınamak.
Aralık bırakmak gerçekten fark yaratıyor mu?
Evet, bu alanın en çok ölçülmüş bulgularından biri. Cepeda ve arkadaşlarının 2006’daki meta analizi 184 makaledeki 317 deneyden 839 ölçüm topladı.
Sonuç şu: tekrarlar arasındaki aralık ile sınav gecikmesi birlikte iş görüyor. Yani en iyi akılda tutmayı sağlayan aralık, sınava kalan süre uzadıkça uzuyor.
Dunlosky ve arkadaşları 2013’te on öğrenme tekniğini tek tek değerlendirdi. Aralıklı çalışma ve kendini sınama en yüksek derecelendirmeyi aldı. Üzerine çizmek ve tekrar okumak, en çok bildirilen iki yöntem olmasına karşın en düşük derecelendirmeyi aldı.
Optimal aralık ne kadar?
Cepeda ve arkadaşlarının 2008’deki çalışması buna doğrudan baktı. 1.350’den fazla kişiye bir dizi bilgi öğretildi, 3,5 aya kadar bir boşluktan sonra tekrar yapıldı. Final sınavı 1 yıla kadar gecikmeli uygulandı.
Bulgular:
- Aralığı uzatmak final sonucunu önce yükseltti, sonra yavaşça düşürdü. Yani çok kısa da çok uzun da iyi değil.
- En iyi aralık, sınav gecikmesi uzadıkça uzadı.
- Oran olarak bakıldığında en iyi aralık düşüyor: 1 haftalık gecikmede gecikmenin %20-40’ı, 1 yıllık gecikmede %5-10’u.
Makalenin söylemediği şey arada kalan süreler. Dört ay sonraki bir sınav için “aralığı şu kadar tut” diyen bir sayı yok. Pratikte dolaşan “gecikmenin yüzde onu” kuralı bu iki uçtan türetilmiş bir öneri, makalenin bulgusu değil.
Bir uyarı daha: bu çalışmalar genel bellek deneyleri. Tıp fakültesi öğrencileri ya da TUS adaylarıyla yapılmış, aralık uzunluklarını karşılaştıran bir çalışma bulunamadı.
Aralıklar takvime nasıl yazılır?
Hedef tarihini seçtikten sonra her konu için üç tekrar tarihi yazarsın. Aşağıdaki aralıklar bir öneri; mantığı Cepeda’nın bulgusundan geliyor, yani hedef yaklaştıkça aralıklar kısalır.
2027 TUS 1. dönem sınavı 27 Mart 2027, 2. dönem sınavı 22 Ağustos 2027.
| Sınava kalan süre | 1. tekrar | 2. tekrar | 3. tekrar |
|---|---|---|---|
| 9 ay ve üzeri | 2 hafta sonra | 2 ay sonra | son 6 hafta içinde |
| 4-6 ay | 1 hafta sonra | 3-4 hafta sonra | son 4 hafta içinde |
| 2-3 ay | 4-5 gün sonra | 2 hafta sonra | son 2 hafta içinde |
| 1 ay ve altı | 3 gün sonra | 10 gün sonra | sınav haftası |
Tabloyu konu bazında değil gün bazında kullanırsan takip edilebilir kalır. Konuyu bitirdiğin gün üç tekrar tarihini takvimine yaz. Tekrar günü dolduğunda o güne denk gelen bütün konular tek blokta tekrar edilir.
Son ayın tekrar yoğunluğu ayrı bir mesele; son 30 gün planı bunu tur mantığıyla birlikte veriyor.
Tekrar nasıl yapılır?
Tekrar, notu baştan okumak değil. Roediger ve Karpicke’nin 2006’daki çalışmasında metni tekrar okuyan grup 5 dakika sonraki testte öndeydi. 2 gün ve 1 hafta sonraki testlerde kendini sınayan grup daha fazlasını hatırladı.
İkinci bulgu da önemli: tekrar okuyan grup kendine daha çok güveniyordu.
Pratikte işleyen biçim üç adım:
- Konu başlığını aç, notu kapat, hatırladığını yaz ya da sesli söyle.
- Notu aç ve atladığın yerleri işaretle.
- O konunun sorularını çöz.
Üç adım toplam on dakikayı geçmez. Geçiyorsa o konu tekrar değil, yeniden öğrenme aşamasında.
Tekrarın soru çözümüyle nasıl birleştiği TUS nasıl çalışılır sayfasında. Tekrar bloklarını haftaya yerleştirmek için haftalık çizelgeyi kullanabilirsin.
Neyin tekrarı yapılır?
Her şeyin değil. Üç liste yeterli:
- Yanlış yaptığın sorular, sebebiyle birlikte. Önceki bir sınavdan kalan yanlışlar da buraya girer; ikinci deneme planı bu listeyi ölçümle kuruyor.
- İlk turda “bunu bir daha göreyim” diye işaretlediğin konular.
- Sayı, isim ve eşik değerleri gibi hatırlaması zor bilgiler.
Bu üç listenin dışında kalanı almazsan liste yönetilebilir boyutta kalır. Her konuyu tekrar listesine koyan düzen iki ay sonra tekrarı taşıyamaz ve bırakılır.
Sık sorulanlar
Her gün tekrar mı yapılmalı, haftada bir mi?
Her gün kısa bir blok, haftada bir uzun bloktan daha kolay sürdürülür. Çalışmalar günlük mü haftalık mı sorusuna doğrudan cevap vermiyor; verdikleri şey aralığın sınav gecikmesiyle birlikte ayarlanması.
Tekrar kaç dakika sürer?
Konu başına on dakikayı geçmemesi hedeflenir. Daha uzun sürüyorsa konu yeterince oturmamış, tekrar yerine o konuya geri dönülür.
Deneme tekrar yerine geçer mi?
Kısmen. Deneme kendini sınamanın en yakın biçimi ama hangi konunun ne zaman geldiğini sen seçmezsin. Deneme ile tekrar birbirinin yanına konur; denemenin takvimdeki yeri ayrı bir karar.
Kart yazılımları işe yarıyor mu?
Bu yazılımların aralık algoritmalarının TUS sonucuna etkisini ölçen bir çalışma bulunamadı. Aralıklı çalışma ve kendini sınama ilkelerini birden uyguladıkları için ilkeyle uyumlu, ama algoritma seçimine dair kanıt yok.
Üzerine çizmek neden işe yaramıyor?
Dunlosky ve arkadaşlarının değerlendirmesinde üzerine çizmek ve tekrar okumak en düşük dereceyi aldı, çünkü başarıyı tutarlı biçimde yükseltmiyor. Yerine kendini sınama öneriliyor.
Kaynaklar ve notlar
- Cepeda NJ, Vul E, Rohrer D, Wixted JT, Pashler H. Spacing effects in learning: a temporal ridgeline of optimal retention. Psychol Sci. 2008;19(11):1095-1102Erişim: 20 Kasım 2026
- Cepeda NJ, Pashler H, Vul E, Wixted JT, Rohrer D. Distributed practice in verbal recall tasks: a review and quantitative synthesis. Psychol Bull. 2006;132(3):354-380Erişim: 20 Kasım 2026
- Roediger HL, Karpicke JD. Test-enhanced learning: taking memory tests improves long-term retention. Psychol Sci. 2006;17(3):249-255Erişim: 20 Kasım 2026
- Dunlosky J, Rawson KA, Marsh EJ, Nathan MJ, Willingham DT. Improving students' learning with effective learning techniques. Psychol Sci Public Interest. 2013;14(1):4-58Erişim: 20 Kasım 2026
- ÖSYM 2027 Yılı Sınav TakvimiErişim: 20 Kasım 2026
- Cepeda 2008 yalnızca 1 hafta ve 1 yıl gecikmeleri için oran veriyor; 4-6 ay gibi ara süreler için makalede sayı yok. Metinde ara değer makaleye mal edilmedi.
- Tıp fakültesi öğrencileri veya TUS adaylarıyla yapılmış, aralık uzunluğunu karşılaştıran bir çalışma bulunamadı. Bulgular genel bellek çalışmalarından geliyor.
- Anki benzeri yazılımların kullandığı algoritmaların TUS sonucuna etkisini ölçen bir çalışma bulunamadı.